2022

Jesteś tutaj: Strona główna

Wydania archiwalne

2022

SAS1/2026

Zadania samorządów związane z bezpieczeństwem lokalnym

FUNKCJONOWANIE SAMORZĄDU - SAS 1 / 2026

Bezpieczeństwo lokalne to stan, w którym mieszkańcy danej gminy czy powiatu mają zapewnione poczucie ochrony życia, zdrowia i mienia. Administracja publiczna zarówno rządowa, jak i samorządowa ma konstytucyjny obowiązek zapewnienia tych wartości. Jak pisze Barbara Bonisławska: „bezpieczeństwo i porządek publiczny są podstawowymi wartościami potrzebnymi do prawidłowego funkcjonowania państwa” i na władzach publicznych spoczywa obowiązek ich zapewnienia. W szczególności samorząd terytorialny ma zagwarantować bezpieczne życie społeczności lokalnej (mieszkańców danej gminy, powiatu czy województwa). W praktyce oznacza to, że władze lokalne podejmują działania administracyjne, prewencyjne i edukacyjne na rzecz ochrony mieszkańców przed różnorodnymi zagrożeniami.

USTAWOWE KOMPETENCJE I ZADANIA ADMINISTRACJI SAMORZĄDOWEJ

Prawo polskie wyraźnie definiuje zadania samorządów związane z bezpieczeństwem. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym jednym z zadań własnych gminy jest zapewnienie porządku publicznego. Ustawa o samorządzie powiatowym nakłada natomiast na powiat obowiązek realizacji zadań o charakterze ponadgminnym w zakresie porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Oznacza to, że gminy i powiaty razem odpowiadają za lokalne bezpieczeństwo (z zastrzeżeniem, że powiat interweniuje w sprawach wykraczających poza jedną gminę). W praktyce zapewnienie bezpieczeństwa lokalnego może obejmować m.in.: tworzenie i finansowanie formacji publicznego porządku
(np. straży miejskiej), współpracę z Policją oraz Strażą Pożarną, wspieranie programów prewencyjnych czy organizowanie profilaktyki społecznej. Gminy mogą tworzyć straże miejskie, finansować dodatkowe służby Policji czy prowadzić programy edukacyjne i profilaktyczne. Pozwala to kształtować poczucie bezpieczeństwa (np. niski poziom przestępczości), co wpływa na rozwój i atrakcyjność gminy.

ZADANIA WÓJTA (BURMISTRZA, PREZYDENTA MIASTA)

Nowa ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej szczegółowo określa zadania wójta (burmistrza, prezydenta miasta) związane z reagowaniem na zagrożenia masowe. Do obowiązków wójta należy kierowanie i koordynowanie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej na terenie gminy, w tym nadzór nad tymi zadaniami. Wójt organizuje współpracę między podmiotami (np. PSP, OSP, służby ratunkowe), ocenia realizację zadań i zawiera porozumienia ze starostą w sprawach wspólnych działań ochronnych. Do jego zadań należy również wzmacnianie lokalnej odporności społecznej, np. poprzez organizowanie szkoleń, ćwiczeń i programów edukacyjnych przygotowujących mieszkańców do reagowania na różne zagrożenia. Wójt odpowiada też za system powiadamiania ludności, musi zapewnić sprawne ostrzeganie o zagrożeniach (sygnały alarmowe, SMS-owe ostrzeżenia, aplikacje mobilne) oraz utrzymywać gotowość lokalnych systemów wykrywania i alarmowania.

ZADANIA SAMORZĄDU POWIATOWEGO

Starosta (włodarz powiatu) koordynuje działania między gminami na swoim terenie oraz między powiatami i jednostkami ochrony ludności w województwie. Do jego zadań należy m.in. udzielanie gminom pomocy w realizacji zadań ochronnych (np. kierowanie zasobów powiatowych do działań w gminach przy zagrożeniu, wspieranie lokalnych inicjatyw budujących odporność społeczną). Starosta organizuje również szkolenia i ćwiczenia powiatowe, opracowuje plan ewakuacji powiatu i utrzymuje powiatowe systemy alarmowe. Jako komórka zarządzania kryzysowego powiatu odpowiada za współdziałanie służb (PSP, Policja, OSP, Wojsko) w sytuacjach kryzysowych.

INNE PODMIOTY I WSPÓŁPRACA

Samorząd nie działa w próżni – przy zapewnieniu bezpieczeństwa współpracuje z podmiotami krajowymi. Policja i Państwowa Straż Pożarna są centralnymi formacjami powołanymi do ochrony życia i mienia, zaś gminy wspierają ich działania. Na przykład rada gminy czy powiatu może przekazywać Policji środki na działania prewencyjne czy utrzymanie posterunków. Samorządy często użyczają Policji lokale i wspierają finansowo dodatkowe etaty dla dzielnicowych. Podobnie straże pożarne (zwłaszcza OSP) są wspierane przez gminy grantami i wyposażeniem. Ważną rolę odgrywają instytucje rządowe i organizacje pozarządowe, np. Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego, Wojewódzkie Centra Zarządzania Kryzysowego, Czy Ochotnicza Straż Pożarna i lokalne Centra Zarządzania Kryzysowego. Gminy i powiaty współpracują też z instytucjami (jak Państwowe Gospodarstwo Wodne „Wody Polskie”) czy z organizacjami humanitarnymi i stowarzyszeniami obywatelskimi w ramach wolontariatu. W sytuacjach dużych zagrożeń samorząd konsultuje się z wojskiem, służbami ratowniczymi i administracją rządową, lecz podstawowy ciężar koordynacji spoczywa na lokalnych włodarzach.

INWESTYCJE W OCHRONĘ LUDNOŚCI – NOWY PROGRAM

W odpowiedzi na rosnące zagrożenia rząd RP uruchomił Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (OLiOC), finansowany kwotą ponad
34 mld zł na lata 2025–2026. Program przewiduje m.in.: budowę i modernizację schronów, rozwój systemów alarmowych oraz ochronę infrastruktury krytycznej. Zakłada też zakup sprzętu ratowniczego, antydronowego, wsparcie medyczne oraz szkolenia i edukację społeczeństwa. Na program OLiOC znaczną część środków (ok. 10 mld zł) przeznaczono dla samorządów, co oznacza wsparcie m.in. dla lokalnych służb i jednostek OSP. „Ochrona ludności jest jednym z priorytetów rządu” – powiedział minister M. Kierwiński, podkreślając, że „obok obowiązku obywatela w obronie ojczyzny leży obowiązek państwa przygotować infrastrukturę chroniącą każdego Polaka”. W ramach OLiOC finansowane są budowy schronów zbiorowych i magazynów sprzętu ratowniczego, co buduje lokalną odporność na kryzysy.

ZAGROŻENIA LOKALNE I PRZYGOTOWANIE DO REAGOWANIA

W dzisiejszym świecie lokalne społeczeństwa mogą mierzyć się z szerokim zakresem zagrożeń od klęsk żywiołowych po ataki hybrydowe.

Najczęstsze to:

Katastrofy naturalne: powodzie, pożary lasów, gwałtowne burze czy susze. Gminy na obszarach zalewowych przygotowują plany przeciwpowodziowe (np. utrzymywanie zbiorników retencyjnych, wałów przeciwpowodziowych). Wybuchy pożarów lasów wymagają sprawnej współpracy z PSP i OSP oraz edukacji mieszkańców
(np. zasady przeciwpożarowe).
Zdarzenia techniczne i chemiczne, awarie przemysłowe, skażenia chemiczne, wypadki komunikacyjne z udziałem substancji niebezpiecznych. Tu ważne są plany ewakuacji i informowania ludności (np. sygnały ostrzegawcze, procedury uprzątnięcia terenu).
Zagrożenia zdrowotne, epidemie lub ataki biologiczne. Samorządy organizują m.in. punkty medyczne, szczepienia ochronne oraz akcje edukacyjne z Wojewódzkimi Centrami Zarządzania Kryzysowego.
Akcje terrorystyczne i hybrydowe, w tym ataki dronami, dezinfomacja, sabotaż infrastruktury krytycznej. „Poradnik bezpieczeństwa” przygotowany przez rząd zawiera m.in. scenariusze reagowania na zagrożenia militarne oraz ataki technologiczne. Samorządy mogą współpracować z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy Strażą Graniczną w wykrywaniu takich zagrożeń.
Kryzysy energetyczne i brak prądu – jak podkreśla państwowy poradnik, kilkudniowy blackout (brak prądu) także wymaga przygotowania, w tym zapasu wody, środków higienicznych, oświetlenia i komunikacji.
Zagrożenia społeczne, duże protesty czy zakłócenia porządku (np. strajki), które wymagają koordynacji z Policją i strażą miejską.

We wszystkich powyższych sytuacjach kluczowa jest prewencja i gotowość. Polskie władze zachęcają obywateli do zapoznania się z „Poradnikiem Bezpieczeństwa” – rządowym kompendium na temat przygotowań do różnych kryzysów. W poradniku znajdziemy nie tylko instrukcje reagowania, ale też listy rzeczy niezbędnych na wypadek ewakuacji czy zagrożenia – począwszy od zapasów żywności i wody, poprzez apteczkę, źródła światła i radia, po zabezpieczenie dokumentów i leków. Mieszkańcy są zachęcani do planowania rodzinnego planu ewakuacji i omówienia go z bliskimi.

OBOWIĄZKI I ZADANIA OBYWATELI

Bezpieczeństwo lokalne to również wspólna odpowiedzialność społeczności, nie tylko władz. Cytując autorów poradnika bezpieczeństwa: „bezpieczeństwo nie jest wyłącznie odpowiedzialnością obywateli”. Obywatele powinni umieć udzielić pierwszej pomocy, znać podstawowe numery alarmowe (numery do swoich rodzin) i procedury ewakuacyjne oraz utrzymywać własny „zestaw awaryjny”. Zgodnie z wytycznymi poradnika w jego skład powinna wejść: latarka, baterie, radio na baterie, koc, odzież na zmianę, produkty o długiej dacie ważności, woda pitna. Natomiast w sytuacjach zagrożenia obywatele powinni kierować się komunikatorami alarmowymi (syreny, SMS, aplikacje mobilne) i stosować się do poleceń służb. Należy przećwiczyć i zastanowić się wcześniej nad zachowaniem się w sytuacji pożaru czy alarmu powietrznego. W 2025 r. rząd wykonał „centralną ewidencję obiektów zbiorowej ochrony”, rejestr dostępny dla samorządów, co ma ułatwić informowanie mieszkańców o lokalizacji schronów. Administracja powiatowa może nakazać mieszkańcom udostępnienie schronów w sytuacji zagrożenia. Samorządy mają obowiązek informować ludność o istniejących schronach, np. poprzez mapy online, plakaty w urzędach czy komunikaty w mediach lokalnych. W razie wojny lub ataku rakietowego należy bezwzględnie udać się do najbliższego schronu i pozostać tam do odwołania alarmu. Jeśli schronów brakuje w naszej okolicy, udajemy się do podziemi budynków, piwnic lub silnych wnętrz w środku budynku, zawsze zabezpieczając się przed odłamkami.

DZIAŁANIA I INSTRUKCJE POSTĘPOWANIA

W sytuacji realnego zagrożenia (pożar, powódź, atak, ewakuacja) liczy się szybka i zdecydowana reakcja. Obywatele powinni znać podstawowe procedury:

Alarmy i ewakuacja – po usłyszeniu syren alarmowych należy przerwać bieżące zajęcia, wyłączyć sprzęt elektryczny i udać się do wyznaczonego miejsca zbiórki (np. schronu lub punktu ewakuacyjnego). W przypadku zagrożenia powodzią lub pożarem kierować się określonymi w planie ewakuacji trasami.
Komunikacja – w razie zagrożenia należy włączyć radio lub telewizor na lokalną stację, śledzić oficjalne komunikaty (aplikacje rządowe jak RCB Alert) i nie rozprzestrzeniać niepotwierdzonych informacji (dezinformacja jest traktowana jako celowe obniżenie odporności społecznej).
Pierwsza pomoc – jeśli ktoś jest ranny, należy zapewnić mu drogi oddechowe i opatrzeć rany, tutaj odwołanie do naszego poradnika bezpieczeństwa, który przypomina nam o listach niezbędnych produktów i instrukcji udzielania pierwszej pomocy. Samorządy organizują szkolenia z pierwszej pomocy i promują je w lokalnych kampaniach.
Ciche zagrożenia – na wypadek skażenia chemicznego/biologicznego zaleca się przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach z założonymi maskami na twarz lub wilgotnymi środkami ochrony.

Samorządy i służby przeprowadzają okresowe ćwiczenia (np. ewakuacje próbne z budynków publicznych), aby mieszkańcy wiedzieli, jak postępować. Zaś przygotowanie „Planu reagowania reagowania kryzysowego” dla gminy lub osiedla i jego popularyzowanie jest jednym z elementów budowania odporności społeczności lokalnej.

PRZYGOTOWANIA INFRASTRUKTURY I ZASOBÓW

Administracja publiczna prowadzi różnorodne inwestycje w celu zapewnienia bezpieczeństwa. Oprócz wspomnianych schronów i systemów alarmowych samorządy finansują:

Oświetlenie i monitoring miejsc publicznych – poprzez zwiększenie liczby latarni i kamer węzłów komunikacyjnych oraz w miejscach zagrożonych przestępczością.
Ochrona przeciwpożarowa – wiąże się z zakupem sprzętu ratowniczego dla OSP (wozy strażackie, urządzenia do cięcia konstrukcji, drony gaśnicze) i doposażenia gminnych jednostek ochrony przeciwpożarowej.
Ochrona przeciwpożarowa – obejmuje konserwację polderów, zbiorników i wałów przeciwpowodziowych we współpracy z Państwowym Gospodarstwem Wodnym „Wody Polskie”. Gminy dbają o lokalne rowy melioracyjne, zbiorniki przydomowe i dreny, bo nawet niewielka inwestycja retencyjna może uratować budynek przed podtopieniem. Także krytyczna infrastruktura (szpitale, elektrownie, wodociągi) jest chroniona na poziomie lokalnym, samorządy wydzielają specjalne strefy ochronne, a w razie pogorszenia pogody zabezpieczają ujęcia wody i rezerwują agregaty prądotwórcze.

EDUKACJA I INFORMOWANIE SPOŁECZNE

Istotnym zadaniem administracji jest edukowanie mieszkańców. Poza szkoleniami i ćwiczeniami gminy organizują lokalne kampanie uświadamiające. Tworzą również lokalne powiadomieniowe systemy ostrzegania (np. SMS-owe listy odbiorców, aplikacje miejskie).
Duże miasta prowadzą wielojęzyczne portale informacyjne dla obcokrajowców, a powiaty przygotowują drukowane „poradniki bezpieczeństwa”.

PODSUMOWANIE

Zapewnienie bezpieczeństwa lokalnego należy do kluczowych zadań administracji publicznej i wymaga kompleksowego podejścia. Wójtowie, burmistrzowie i starostowie koordynują działania prewencyjne i operacyjne – od ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, przez współpracę z Policją i strażą miejską, po zarządzanie kryzysowe zgodnie z ustawą. Wprowadzanie nowoczesnych rozwiązań (alarmy, schrony, systemy radarowe) oraz edukowanie społeczeństwa są niezbędne, by minimalizować skutki zagrożeń. Jednocześnie wskazuje się, że bezpieczeństwo jest „wspólną odpowiedzialnością obywateli”. Dlatego administracja publiczna nie tylko wyznacza procedury i buduje infrastrukturę, ale także wspiera budowanie świadomości poprzez kampanie informacyjne i programy edukacyjne. Dopiero ścisła współpraca władz, służb i społeczności lokalnych, w połączeniu z dobrze przygotowanymi planami i regularnymi ćwiczeniami, pozwala skutecznie chronić mieszkańców przed rosnącym spectrum zagrożeń.

Ewelina Stańczyk-Malicka
specjalista ds. samorządowych

SPIS TREŚCI

O co pytacie podczas szkoleń z budowy odporności

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1 / 2026

Oto trzy pytania, które najczęściej pojawiają się podczas szkoleń z budowy odporności społecznej, seminariów oraz konferencji, w których uczestniczyłem w 2025 r. Pytania te regularnie powracają niezależnie od miejsca, grupy odbiorców czy formy spotkania, co pokazuje, że dotyczą realnych obaw i potrzeb społecznych.

Najczęściej zadawane pytania dotyczą wojny i tego, czy Polska może stać się jej bezpośrednią ofiarą. Na potrzeby tego artykułu zostały one sprowadzone do jednego pytania ogólnego:

I. CZY JUŻ TRWA III WOJNA ŚWIATOWA?

Odpowiedź zależy od przyjętej definicji. Jeżeli rozumiemy III wojnę światową w sposób klasyczny – jako formalny konflikt zbrojny pomiędzy największymi mocarstwami, prowadzony jednocześnie na wielu kontynentach, z powszechną mobilizacją społeczeństw – wówczas odpowiedź brzmi: nie.

Jeżeli jednak spojrzymy na współczesne konflikty szerzej i holistycznie, dostrzeżemy, że:

trwa wojna kinetyczna (Ukraina);
prowadzona jest wojna hybrydowa (cyberataki, sabotaż, presja migracyjna – m.in. wobec Polski i innych państw bloku euroatlantyckiego);
toczy się wojna informacyjna i propagandowa (o zasięgu globalnym);
obserwujemy wojny gospodarcze i technologiczne (rywalizacja lidera bloku euroatlantyckiego – USA – z liderem państw BRICS – Chinami).

Przy takim ujęciu można stwierdzić, że świat znajduje się w stanie globalnego konfliktu o niskiej intensywności, który w sprzyjających okolicznościach może przerodzić się w konflikt o znacznie większej skali.

UKRAINA A BEZPIECZEŃSTWO POLSKI

Nie sposób pominąć wpływu wojny w Ukrainie na bezpieczeństwo Polski. Ukraina jest dziś realnym buforem bezpieczeństwa dla Polski i Europy Środkowej. Gdyby Rosja nie została zatrzymana na jej terytorium, presja militarna i polityczna na Polskę byłaby znacząco większa. Nie jest to teza kontrowersyjna, lecz wniosek wynikający z chłodnej analizy strategicznej. Należy jednocześnie podkreślić, że:

Ukraina płaci za tę rolę ogromną cenę;
Polska ma dziś względne bezpieczeństwo, ale również obowiązek myśleć o nim realistycznie – bez paniki, lecz także bez naiwności.

PODSUMOWANIE:

Nie ma jeszcze III wojny światowej w klasycznym sensie, ale żyjemy w czasie globalnego konfliktu. Wojna w Ukrainie jest jego najbardziej krwawym fragmentem – i dobrze, że Polska nie znajduje się dziś na pierwszej linii.
Zgodnie z zasadą „myśl globalnie, działaj lokalnie” powinniśmy jednak przygotowywać nasze małe ojczyzny – osiedla, wsie i dzielnice – do funkcjonowania w warunkach eskalacji kryzysów. Tworzenie lokalnych grup samopomocy sąsiedzkiej zwiększa szanse przetrwania zarówno w przypadku pożaru, klęsk żywiołowych, jak i konfliktu zbrojnego.

II. CZY PLECAK AWARYJNY JEST W OGÓLE POTRZEBNY?

Drugim najczęściej zadawanym pytaniem, pojawiającym się podczas zajęć z budowy odporności społecznej, jest:

Czy plecak awaryjny ma sens, skoro w czasie wojny i tak „nie będzie gdzie uciekać”?
Kluczowe jest jedno rozróżnienie: Plecak awaryjny ≠ plecak wojenny.

Plecak awaryjny nie jest przygotowywany dlatego, że „na pewno będzie wojna”, lecz dlatego, że:

sytuacje kryzysowe pojawiają się nagle,
czas na reakcję bywa liczony w minutach, a nie w godzinach.
Plecak awaryjny ma sens m.in. w przypadku:
długotrwałych awarii prądu, wody lub ogrzewania;
pożaru domu lub bloku;
powodzi, wichur i katastrof budowlanych;
ewakuacji lokalnych (niewypały, skażenia, pożary lasów);
utknięcia poza domem (zima, korki, blackout);
dopiero na końcu – konfliktu zbrojnego.

Nie jest to sprzęt „na strach”, lecz na brak kontroli. Plecak awaryjny pełni tę samą rolę, co apteczka czy gaśnica. Nikt nie planuje wypadku, ale rozsądny człowiek się zabezpiecza. Hasło, które przyświecało mi podczas kompletowania plecaków dla mnie i moich domowników, brzmi: „Lepiej mieć i nigdy nie użyć, niż potrzebować i nie mieć”.

Dlaczego w Polsce to wciąż istotne:

żyjemy w kraju o niestabilnych warunkach pogodowych;
infrastruktura techniczna bywa podatna na awarie;
przez lata utrwalano przekonanie, że „państwo ogarnie wszystko”, co nie zawsze sprawdza się w pierwszych 24–72 godzinach kryzysu. Ten okres to niemal zawsze okres chaosu i improwizacji.

III. DLACZEGO W POLSCE NIE MA SKUTECZNEGO SYSTEMU OSTRZEGANIA LUDNOŚCI?

Dlaczego w Polsce wciąż obserwujemy chaos informacyjny w początkowej fazie kryzysów – takich jak powodzie, zamachy terrorystyczne czy akty sabotażu? Odpowiedź nie sprowadza się do jednej awarii czy złej woli decydentów. W dużym uproszczeniu problem ma charakter systemowy.

GŁÓWNE PRZYCZYNY

W okresie transformacji ustrojowej nie zbudowano spójnego StratComu (Strategic Communications), czyli struktury odpowiedzialnej za operacje informacyjne, kształtowanie narracji bezpieczeństwa i przeciwdziałanie dezinformacji.

Brakuje jednolitego, odpornego systemu C2 (command & control) – kierowania i dowodzenia – obejmującego poziom centralny i lokalny.
Poszczególne szczeble administracji działają według różnych standardów i procedur.

Problem nie polega na tym, że systemów nie ma wcale, lecz na tym, że:

są one rozproszone i niespójne,
rzadko testowane wspólnie w realistycznych scenariuszach,
informowanie ludności traktowane jest jako dodatek, a nie element bezpieczeństwa narodowego.
Bez sprawnego dowodzenia:
nie ma jasnych komunikatów,
nie ma jednej narracji,
powstaje próżnia informacyjna wypełniana przez plotki, media społecznościowe i dezinformację.

WNIOSEK

System ostrzegania ludności jest tylko tak dobry, jak system dowodzenia państwem. Jeżeli jedno nie działa – drugie również zawodzi. Przy obecnych ograniczeniach organizacyjnych na szczeblu krajowym odpowiedzialność za informowanie i ostrzeganie spoczywają po obu stronach relacji państwo–obywatel.
Informacja powinna być wartością, która pomaga opanować kryzys, a nie obciążeniem pogłębiającym chaos. Budowa odporności społecznej zaczyna się bowiem nie tylko na poziomie instytucji państwa, lecz również na poziomie świadomego i odpowiedzialnego obywatela.
płk rez. mgr inż. Artur Nowosielski

Zapraszamy do Strefy Obrony
Cywilnej i Ochrony Ludności na
www.Gotowi.org | Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

SPIS TREŚCI

Niezbędny sprzęt ratunkowy do udzielania pierwszej pomocy w urzędzie – cz.1

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1/2026

Czy wiesz, co znajduje się w białym lub czerwonym pudełku z krzyżem, które wisi w twoim biurze? Prawdopodobnie kilka bandaży, plastry, rękawiczki, koc NRC, tępe nożyczki i agrafki. Przepisy BHP wymagają posiadania apteczki, ale nie precyzują, czy ma ona realnie ratować życie, czy tylko spełniać wymogi kontroli. Powiedzmy sobie to wprost: prawo wymaga minimum, życie wymaga maksimum.

O podpowiedź, od czego warto zacząć, zapytałem wieloletniego praktyka, instruktora ratownictwa Grzegorza Kaczmarskiego z Grupy Emermed, która zajmuje się szkoleniami z pierwszej pomocy oraz dystrybucją sprzętu ratunkowego.

ZACZNIJ OD DEFIBRYLATORA AED

W ostatnich latach coraz więcej samorządów oraz instytucji publicznych zwraca uwagę na konieczność podnoszenia poziomu bezpieczeństwa mieszkańców. Jednym z najskuteczniejszych i najprostszych sposobów zwiększenia szans na przeżycie w sytuacjach zagrożenia życia jest umieszczenie ogólnodostępnego defibrylatora AED. W ramach działań związanych z Ochroną Ludności i Obrony Cywilnej zakup AED staje się inwestycją, która realnie ratuje życie.

DLACZEGO AED JEST TAK WAŻNY?

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) może zdarzyć się każdemu – niezależnie od wieku czy stanu zdrowia. Bez szybkiej pomocy szanse przeżycia spadają z każdą minutą nawet o 10%. Kluczową rolę odgrywa czas oraz dostęp do sprzętu umożliwiającego udzielenie pierwszej pomocy przed przyjazdem służb ratunkowych.
AED jest urządzeniem przystosowanym do użycia nawet przez osoby bez wykształcenia medycznego. W sposób głosowy prowadzi „ratownika” przez kolejne etapy postępowania, analizuje rytm serca i – jeśli to konieczne – wydaje polecenie wykonania defibrylacji. Dzięki temu może go użyć praktycznie każdy świadek zdarzenia, zanim na miejsce przyjedzie pogotowie. Ale oczywiście zawsze zaleca się wcześniejszy trening na sucho, aby wyrobić nasze odruchy.

A ILE TO KOSZTUJE?

W sprzedaży dostępnych jest już wiele modeli od ponad 16 producentów, mniej lub bardziej zaawansowanych. Koszt zakupu takiego urządzenia zaczyna się już od około 4700 zł. W skład tej ceny wchodzi półautomatyczny defibrylator AED, 5 lat gwarancji oraz tryb pediatryczny (dzieci) bez konieczności zakupu dodatkowych elektrod. W ofercie mamy także szafkę do AED z wbudowanym alarmem świetlno-dźwiękowym, który natychmiast powiadamia o otwarciu drzwi.

CZYM SIĘ KIEROWAĆ PRZY WYBORZE AED?

Oczywiście można tylko ceną. Jednak wśród naszych instytucjonalnych klientów dominują już łączone kryteria – połączenie ceny, renomy firmy (producenta), prostoty obsługi oraz dostępności serwisu. Im mniej przycisków, tym lepiej dla użytkownika bez doświadczenia. Jasne komunikaty głosowe, możliwie jednoznaczne piktogramy –
to mocno podbija popularność urządzenia. Z kolei, jeśli urządzenie ma być wystawione na zewnątrz budynku (miejsce publiczne), ważne jest, by AED przeżył wilgoć czy mróz, stąd liczy się odporność na warunki atmosferyczne i niezawodność.
Ochrona Ludności i Obrona Cywilna obejmują działania mające na celu minimalizowanie skutków sytuacji kryzysowych, w tym zagrożeń zdrowia i życia. Wyposażenie budynków urzędów gmin i miast, użyteczności publicznej czy przestrzeni miejskich w AED idealnie wpisuje się w te założenia. Inwestycja w AED to nie tylko kwestia bezpieczeństwa – to również element budowania zaufania i pozytywnego wizerunku instytucji.
Co to jest opatrunek indywidualny, opatrunek wentylowany, opatrunek hydrożelowy, opaska zaciskowa oraz co de facto powinno być w waszej apteczce w urzędzie, dowiecie się w części drugiej. Jeśli ktoś już nie może się doczekać, wystarczy zadzwonić do www.sklepratowniczy.pl – tam odpowiedzą na każde pytanie.

Paweł Frankowski
prawnik, instruktor survivalu i ratownik,
autor popularnych poradników

PLECAK

SPIS TREŚCI

Wypadek w urzędzie! Co robić, nim przyjedzie pogotowie ratunkowe?

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1 / 2026

Wielu z nas (także kierowników działów) optymistycznie i niejako historycznie zakłada, że skoro żaden wypadek do tej pory nie zdarzył się w ich pokoju, dziale czy piętrze urzędu, to taka sytuacja nigdy nie będzie miała miejsca. Niestety jest to myślenie życzeniowe, także odbiegające od założeń programu bezpieczny urząd.

STATYSTYKI SĄ NIEUBŁAGANE

Jak podaje GUS w raporcie z 2024 r. zgłoszono 67 tys. osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy. Nieprawidłowe zachowanie się pracownika było dominującą przyczyną wypadków (42%), w tym niedostateczna koncentracja uwagi na wykonywanej czynności i zaskoczenie niespodziewanym zdarzeniem. Najczęstszą grupą wydarzeń powodujących uraz było uderzenie w nieruchomy obiekt (29,9%). Kontakt z prądem elektrycznym (porażenie) oraz wysoką temperaturą, a także agresja ze strony człowieka lub zwierzęcia to łącznie około 7%. Czynnością najczęściej wykonywaną przez poszkodowanego w chwili wypadku było poruszanie się (38%). Dane te pokazują, jak dużą rolę w tych statystykach odgrywa tzw. czynnik ludzki. Optymistyczną informacją jest to, że odnotowano 2,4% mniej wypadków niż w 2023 r. Czekamy na oficjalne dane z 2025 r.
Oczywiście mówimy o wypadkach przy pracy, a zatem dotyczących pracowników. Ale przecież każdy urząd jest dla interesantów, a oni także przychodzą ze swoimi problemami zdrowotnymi, targającymi ich emocjami czy czasem agresją. Z drugiej strony mamy też informacje, że bywają takie okresy, kiedy na przyjazd pogotowia ratunkowego trzeba poczekać dłużej niż 15 minut. A pamiętajmy, że w zdarzeniu nagłym czas odgrywa kluczową rolę. Główną przyczyną opóźnień w dotarciu ratowników jest niedostępność najbliższych miejscu zdarzenia karetek (także poprzez ich zbyt małą ilość). Niestety w ciągu roku około 60% wezwań karetek pogotowia to nieuzasadnione interwencje.

CO MOŻE SIĘ STAĆ?

Nawiązując do słów piosenki „wszystko się może zdarzyć”, mamy tu: stres związany z załatwianiem spraw, tłum ludzi, często słaba wentylacja. W kolejce do okienka stoją m.in. seniorzy z wielochorobowością, kobiety w ciąży, diabetycy, osoby przemęczone lub na restrykcyjnej diecie. Z uwagi na skróconą formę tego artykułu opiszę tylko kilka elementów i adekwatną pierwszą pomoc.

Najczęstsze przyczyny wezwań karetki w urzędach:

omdlenia i zasłabnięcia – wynikające z duszności, stania w miejscu (zastój krwi w nogach), brak nawodnienia i natłok emocji;
nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) – najgroźniejszy stan. Serce przestaje bić, a mózg umiera w ciągu kilku minut bez naszej pomocy;
ataki padaczki – często prowokowane przez migające świetlówki lub silny stres, ale także podłoże chorobowe;
hipoglikemia – spadek cukru u diabetyków, którzy czekając długo w kolejce, pominęli posiłek;
urazy mechaniczne – potknięcia na schodach, poślizgnięcia na mokrej podłodze, uderzenia o kant biurka, upadek z krzesła.

Świadek wypadku ma prawny obowiązek udzielenia pierwszej pomocy w miarę swoich możliwości i natychmiastowego powiadomienia służb ratunkowych. Wszyscy wiemy, że są to sytuacje mocno stresujące zarówno dla samego poszkodowanego, ratownika, jak i świadków zdarzenia. Ty musisz być oazą spokoju. Wchodzisz w tryb zadaniowy.

Podstawowy schemat otwierający procedurę ratowania

zadbaj o bezpieczeństwo (swoje, jak i poszkodowanego);
oceń stan poszkodowanego (podejdź, przedstaw się, zapytaj, co się stało);
wezwij pomoc (sam albo wskaż konkretną osobę, która to zrobi);
rozdziel zadania wśród innych osób, także petentów (np. proszę otworzyć okno, przynieść apteczkę lub szklankę wody).

ODDECH – KLUCZ DO DALSZYCH DECYZJI

Zacznij od sprawdzenia oddechów, oczywiście przy założeniu, że taka osoba jest nieprzytomna.

ułóż poszkodowanego na plecach;
odchyl jego głowę do tyłu (ręka na czoło, dwa palce pod brodę) – to udrażnia drogi oddechowe, język przestaje zatykać gardło;
patrz, słuchaj i czuj przez 10 sekund – przysuń ucho do ust poszkodowanego, patrz na klatkę piersiową;
jeśli wyczujesz, usłyszysz choć dwa wdechy w tym czasie, to oznacza, że taka osoba oddycha.

Jeśli słyszysz dziwne charczenie, pociąganie nosa, a klatka się nie rusza lub rusza nieregularnie – to nie jest normalny oddech. To może być oddech agonalny. Traktuj to jako zatrzymanie krążenia!

Pozycja boczna bezpieczna (dla osoby oddychającej)

ułóż osobę na boku, z głową leżącą na jej dłoni, lekko odchyloną do tyłu, aby ślina i ewentualne wymiociny mogły swobodnie wypływać, a język nie blokował oddechu;
regularnie sprawdzaj oddech, aż do przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.

Stały nadzór i ogarnięcie otoczenia

niech jedna osoba pozostania przy poszkodowanym;
inni niech zrobią miejsce wokół poszkodowanego i oczyszczają korytarz dla ratowników;
przygotuj dokumenty (np. dane personalne, informacje o chorobach, jeśli są dostępne) i poinformuj ochronę, by czekała przy wejściu na ratowników i wskazała im dokładną lokalizację.

Osoba nieprzytomna – nie oddycha prawidłowo

Tu mamy dużo trudniejsze zdarzenie, które wymaga od nas zarówno uciśnięć klatki piersiowej (z częstotliwością ok. 100–120 uciśnięć na minutę, na głębokość ok. 5–6 cm), jak i użycia AED. Uciśnięcia należy robić bez przerwy do czasu przyjazdu karetki lub wyczerpania sił albo odzyskania przytomności przez poszkodowanego.

Najczęstsze błędy – tego NIE rób!

Nie wkładaj niczego do ust poszkodowanego podczas ataku padaczki! Żadnych łyżek czy portfeli, to mit z PRL-u. Chroń tylko głowę przed uderzeniami o podłogę.
Nie podnoś kogoś na siłę. Jeśli ktoś zasłabł na chwilę i teraz próbuje samodzielnie wstać, poproś go, aby trochę posiedział. W innym przypadku znów może upaść. To samo, gdy odczuwa ból kończyny, wtedy powinna przyjąć najbardziej dla siebie wygodną postawę i tak czekamy na przyjazd ratowników medycznych.
Nie podnoś nóg do góry przy każdym zasłabnięciu. Jeśli to zawał lub udar, możesz pogorszyć sprawę. Pozycja płaska na plecach jest najbezpieczniejsza do czasu oceny przez ratownika, chyba że osoba jest nieprzytomna i oddycha – wtedy ułóż ją w pozycji bezpiecznej.
Nie dawaj pić osobie półprzytomnej – ryzykujesz jej zachłyśnięcie.
Nie rozłączaj się z dyspozytorem – włącz w telefonie tryb głośnomówiący i połóż go obok głowy poszkodowanego. Dyspozytor będzie cię informował, co robić.

Prawo i sumienie nakazują działać w sytuacji zagrożenia życia czy zdrowia. W oczach nas, ratowników, bohaterem nie jest ten, kto udziela pomocy idealnie (podręcznikowo), ale ten, kto zaczyna działać. Szybkie wezwanie służb ratunkowych jest już pierwszym krokiem, od którego należy zacząć.

URZĘDOWA GRUPA RATOWNICZA

Dobrym pomysłem jest dodatkowe przeszkolenie kilku pracowników z zakresu pierwszej pomocy (np. kwalifikowana pierwsza pomoc – KPP). I wtedy będą to osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy w urzędzie do czasu przyjazdu ratownictwa medycznego, mające również zapewniony dostęp do sprzętu ratowniczego, takiego jak dobrze wyposażone apteczki, czy AED, a także wiedzę w zakresie szczegółowych procedur bezpieczeństwa.
Członkowie takiej grupy ratowniczej często stają się liderami bezpieczeństwa, swoją postawą wpływając na wzrost bezpiecznych zachowań w swoim otoczeniu.

DZIEŃ BEZPIECZEŃSTWA

Kolejną, coraz bardziej popularną formą działania w tym zakresie stają się dni bezpieczeństwa organizowane w urzędach, instytucjach i przedsiębiorstwach. Często jest to forma integracji lub eventu dla pracowników, ale jej tematem przewodnim jest edukacja w zakresie bezpieczeństwa i pierwszej pomocy. Im ciekawszą przyjmie formułę, tym lepszy efekt zostanie osiągnięty. Ludzie często najlepiej edukują się właśnie przez zabawę.

PODSUMOWANIE

Przy opracowywaniu materiału niezwykle przydatne okazały się wskazówki udzielone mi przez instruktora ratownictwa Grzegorza Kaczmarskiego z Grupy Emermed (www.grupaemermed.pl), która na co dzień zajmuje się szkoleniami z pierwszej pomocy, również w urzędach, oraz dystrybucją sprzętu ratunkowego.

Paweł Frankowski
prawnik, instruktor survivalu i ratownik

SPIS TREŚCI

Relacja z targów Protega 2025

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1 / 2026

W dniach 24–25 listopada 2025 r. w Poznaniu odbyła się pierwsza edycja Targów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej PROTEGA. Mieliśmy przyjemność na nich być pierwszego dnia.

Wśród przedstawianych rozwiązań znalazły się: sprzęt ratowniczy i medyczny, wyposażenie dla jednostek poszukiwawczo-ratowniczych oraz specjalistyczna odzież i środki ochrony indywidualnej wykorzystywane w działaniach ratunkowych. Obecni byli również producenci budownictwa ochronnego, prezentując m.in. schrony i ukrycia oraz ich wyposażenie, a także producenci systemów przeciwpowodziowych, zbiorników wodnych oraz technologii wentylacyjnych i wyposażenia dedykowanego obiektom ochronnym. Odrębną część ekspozycji stanowiła logistyka kryzysowa. Oprócz wielu wystawców oferujących szeroko rozumiany sprzęt ochronny, ratunkowy były także prowadzone warsztaty oraz prelekcje z zaproszonymi gośćmi. Wśród nich obecni byli również przedstawiciele: Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, Wojsk Obrony Terytorialnej, Policji, Sił Powietrznych, Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Lasów Państwowych oraz wielu województw i samorządów.
Podczas debat oraz spotkań z wystawcami mogliśmy wspólnie spojrzeć na wyzwania stojące przed systemem ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce. A bezpieczeństwo ludności jest obszarem wymagającym współdziałania wszystkich służb i elementów państwa.
Liczna obecność (wystawców, jak i samych uczestników) była jasnym sygnałem, że rozwój kompetencji, dostęp do technologii i budowanie odporności na zagrożenia to dziś priorytety, które łączą administrację, służby, ekspertów oraz obywateli. Miłym akcentem była obecność szkół mundurowych, np. strażackiej czy wojskowej. Z nimi także można było zamienić kilka słów, np. o tym, co im się podoba w przyszłej pracy w służbach. Spore grono wystawców, którzy tam byli, przyznam, że znam z innych wydarzeń czy współpracy (np. Grupa Emermed). Zawsze miło jest podejść, przywitać się i porozmawiać. Przy okazji okazało się, że kilka osób, słysząc, iż piszemy dla magazynu SAS, z dumą przyznało, że ich urząd prenumeruje poradnik i z chęcią czyta także prowadzony przez nas dział.
Dla mnie prywatnie największym zaskoczeniem był przyjazd firmy z Japonii, która oferuje urządzenia filtrowentylacyjne do schronów. Porozmawialiśmy chwilę o tym, jak ten temat wygląda w Europie i Polsce. Wymieniłem uwagi, także na temat ich urządzenia, porównując ich zewnętrzną budowę (czarna i kanciasta, ale na kółkach) do rozwiązań szwajcarskich (okrągła z uchwytami). I faktycznie potwierdzili, że muszą pomyśleć nad pewnymi elementami, ponieważ nasz rynek ma inne założenia (stereotypy), jak to ma wyglądać.
Na pewno zainteresowanych tematyką osób byłoby więcej, ale cena biletu była „zaporowa” w porównaniu do innych targów. Z tego, co wiem, organizatorzy już teraz zapraszają na kolejną edycję Targów PROTEGA w listopadzie 2026 r. Na pewno się na nich pojawimy.

Paweł Frankowski
prawnik, instruktor survivalu i ratownik

SPIS TREŚCI

Podsumowanie działań GOTOWI.ORG z 2025 roku

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1 / 2026

W ogromnym skrócie było tak:

zaczęliśmy od stworzenia Strefy Obrony Cywilnej i Ochrony Ludności w Mikołajkach, a zakończyliśmy na tworzeniu treści na platformę edukacyjną w Powiecie Piaseczyńskim;
rozpoczęliśmy i prowadzimy wspólnie dział Strefy OC i OL w piśmie samorządowym SAS, które właśnie czytasz;
opracowaliśmy nową wersją broszury Elementarz Bezpieczeństwa;
byliśmy na bardzo wielu konferencjach, targach i seminariach, także na świecie;
wzięliśmy aktywny udział w edukacji mieszkańców podczas dużych festynów
w wielu miejscowościach;
udzieliliśmy wielu wywiadów, głośno wypowiadaliśmy się o konieczności budowania bezpiecznego państwa siłą przygotowanego i odpornego społeczeństwa;
tylko w 2025 r. przeszkoliliśmy łącznie około 6500 osób;
uzyskaliśmy akredytację Akademii Pożarniczej do realizacji szkoleń z ustawy o OL i OC.

SPIS TREŚCI

Za bezpieczeństwo państwa odpowiada każdy obywatel

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1/ 2026

RELACJA Z UDZIAŁU W SZKOLENIU PILOTAŻOWYM

Bezpieczeństwo to nie tylko czołgi, samoloty, rakiety, schrony i żołnierze. To przede wszystkim my – nasze głowy, nasze przygotowanie i nasza odporność na chaos. Od ponad 30 lat zajmuję się tym zawodowo i z pełnym przekonaniem mówię: Twoje bezpieczeństwo zaczyna się w Twoim domu, a kończy na bezpieczeństwie całego państwa.

W obliczu dynamicznej i niepewnej sytuacji geopolitycznej Polska przechodzi od słów do czynów. W listopadzie ruszył program „wGotowości” – inicjatywa, na którą środowisko eksperckie czekało od lat. To jasny sygnał: bezpieczeństwo narodowe to system naczyń połączonych, w którym każdy z nas pełni kluczową rolę.
Jako osoba, która od dekady promuje ideę gotowości, z ogromną nadzieją patrzę na wzrost zainteresowania tematyką obronną. Kiedyś bycie „prepperem” kojarzono z dziwactwem; dziś to wyraz odpowiedzialności obywatelskiej. Ponad dwa pokolenia Polaków wychowały się w cieniu „pokoju”, który w Europie trwa (z wyjątkami) od 1945 r. Ten dobrostan uśpił naszą czujność.

„ŚCIEŻKA ODPORNOŚCI” – PROGRAM DLA KAŻDEGO

Nowy program jednodniowych szkoleń pilotażowych to odpowiedź na te wyzwania. Reakcja społeczeństwa była natychmiastowa – tuż po konferencji prasowej zgłosiło się ponad 300 osób, a w kolejnych dniach zapisy były już tylko na listę zapasową. To dowód na to, że Polacy chcą wiedzieć, jak działać.
Można było wybrać jeden spośród czterech niezależnych modułów tematycznych obejmujących różne aspekty przygotowania obronnego i bezpieczeństwa:

Rząd przygotował cztery moduły tematyczne:

Kurs medyczny (pierwsza pomoc i medycyna pola walki);
Kurs przetrwania (survival i ochrona ludności);
Podstawowy kurs bezpieczeństwa (obrona cywilna i domowa);
Kurs cyberhigieny (bezpieczeństwo cyfrowe).

Dostępnych było kilka terminów i wiele lokalizacji w całej Polsce. Z racji zapracowania czasowo mogłam być tylko na jednym – wybrałam „Kurs medyczny”. Dzień przed szkoleniem przyszła wiadomość o konieczności odpowiedniego przygotowania – zwłaszcza w kwestii ubioru i zabrania butów zmiennych. Już na wstępie poinformowano nas, że na terenie jednostki obowiązuje zakaz robienia zdjęć, nagrywania filmów czy nawet szkicowania. Sama organizacja była wzorowa, każda z podgrup miała swojego opiekuna prowadzącego. Z racji, że nasz blok tematyczny był pod dachem, nie musiałam się martwić o aurę, a tego dnia były ujemne temperatury. Całe zajęcia odbywały się w hali sportowej i były podzielone na 6 bloków (sekcji) tematycznych. Uczestnicy byli w bardzo różnym wieku, w naszej grupie tematycznej były zarówno kobiety, jak i mężczyźni, mniej więcej po połowie. Nie ukrywam, że interesuję się pierwszą pomocą nie od wczoraj i sporo informacji było dla mnie oczywistych, tym niemniej z uwagą przyglądałam się zaangażowaniu zarówno instruktorów (ratowników pola walki, medycznych), jak i samych uczestników.

Miałam możliwość zadawania pytań i korzystałam z tego. W pomieszczeniu ćwiczyliśmy podstawy RKO (Resuscytacja Krążeniowo-Oddechowa), użycie defibrylatora, zakładanie stazy taktycznej oraz używanie opatrunków wojskowych (specjalistycznych). Program obejmował zajęcia praktyczne, jak i teoretyczne. Bardzo miłym zaskoczeniem był fakt, że na zakończenie (tuż przed obiadem) wraz z dyplomem uczestnictwa dostaliśmy w pełni wyposażone apteczki medyczne oraz broszurę rządową z poradami na czas kryzysu. Dotyczyło to zarówno naszej grupy „Medycznej”, jak i „Survivalowej”, która na poligonie również „liznęła” nieco medycyny pomiędzy innymi zajęciami. Po ośmiu intensywnych godzinach opuściłam teren jednostki z poczuciem dobrze wykorzystanego czasu i najedzona. W spolaryzowanym społeczeństwie takie inicjatywy (ogólnodostępne i darmowe) są na wagę złota. Z tego, co wiem, również w tym roku mają być organizowane tego typu zajęcia, tym razem postaram się znaleźć więcej czasu i na pewno zabiorę ze sobą córkę.
Bezpieczeństwo kraju to suma bezpieczeństwa jego obywateli. Nie czekajmy na kryzys, by zacząć się uczyć, także pierwszej pomocy. Życie pokazuje, że umiejętność udzielania pierwszej pomocy oraz tzw. samopomoc przydaje się w najmniej oczekiwanym momencie. Zapraszamy również do naszej Strefy Obrony Cywilnej i Ochrony Ludności na www.Gotowi.org.

Agnieszka Zofia Kordalewska
Prezes Zarządu Gotowi.org
UN DRR SEM NGO Focal Point

SPIS TREŚCI

Ewaluacja wdrażania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI - SAS 1 / 2026

Strefa Obrony Cywilnej i Ochrony Ludności Gotowi.org angażuje się w wiele aktywności budujących odporność społeczną i przygotowujących społeczeństwo do sytuacji kryzysowych. Braliśmy m.in. czynny udział w pracach legislacyjnych nad ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej, a następnie pracowaliśmy przy kilku rozporządzeniach do ustawy. A dziś, po pierwszym roku obowiązywania nowych regulacji, otwieramy naszą Strefę Obrony Cywilnej i Ochrony Ludności Gotowi.org dla Akademii Pożarniczej i ważnego dla każdego z nas projektu, którego wyniki będą wpływać na kształt Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na kolejne lata.

Przyjęty w 2025 r. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026 stanowi jeden z najważniejszych dokumentów strategicznych ostatnich lat w obszarze bezpieczeństwa publicznego. Po raz pierwszy w tak kompleksowy sposób łączy on kwestie ochrony ludności, przygotowania na sytuacje kryzysowe oraz odporności struktur lokalnych, przypisując samorządom istotną rolę wykonawczą i organizacyjną. Program realizowany na podstawie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje znaczące nakłady finansowe – ponad 34 mld zł w perspektywie dwóch lat, z czego istotna część środków została przeznaczona bezpośrednio na zadania realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego. Obejmują one m.in. rozbudowę i modernizację infrastruktury ochronnej, doposażenie służb i podmiotów ratowniczych, rozwój systemów alarmowania oraz działania szkoleniowe i edukacyjne. Z perspektywy samorządów szczególnie istotne jest to, że program przenosi ciężar ochrony ludności z poziomu deklaratywnego na operacyjny, umożliwiając realizację konkretnych inwestycji i przedsięwzięć zwiększających bezpieczeństwo mieszkańców. Jednocześnie dokument wpisuje się w szerszy kontekst wyzwań, z jakimi mierzą się dziś JST – rosnącej liczby zagrożeń, presji finansowej oraz konieczności łączenia zadań bieżących z działaniami długofalowymi. Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata
2025–2026 jest istotnym krokiem w kierunku zwiększenia odporności państwa i społeczeństwa na współczesne zagrożenia – zarówno naturalne, jak i o charakterze hybrydowym czy technologicznym. Pierwsze miesiące jego realizacji wskazują na duże zainteresowanie ze strony samorządów i ich zaangażowanie we wdrażanie zadań, co przy właściwym wsparciu legislacyjnym i organizacyjnym może zaowocować trwałymi zmianami w systemie ochrony ludności.
Obecnie Akademia Pożarnicza jako jednostka naukowo-badawcza przeprowadza badanie ewaluacyjne, którego celem jest ocena adekwatności i spójności obecnych zapisów programu z realnymi możliwościami ich realizacji na poziomie lokalnym.
Zapraszamy do udziału w badaniu osoby bezpośrednio zaangażowane w realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, w szczególności przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, administracji zespolonej, służb, inspekcji i straży oraz innych podmiotów uczestniczących w wykonaniu programu.
Udział praktyków odpowiedzialnych za wdrażanie rozwiązań na poziomie lokalnym i regionalnym jest kluczowy dla rzetelnej oceny zapisów programu oraz identyfikacji obszarów wymagających doprecyzowania lub wsparcia.
Zapraszamy do przekazania nam swoich sugestii i rekomendacji.

Wypełnij formularz online: https://forms.office.com/e/tENSLaiKaC

SPIS TREŚCI

Centralny Rejestr Umów już od 1 lipca 2026 r.

ANALIZY | KOMENTARZE - SAS 1 / 2026

Po wielu latach odsuwania w czasie terminu uruchomienia Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU) wydaje się, że w końcu nadejdzie ten dzień. Sejm przyjął bowiem (4 grudnia 2025 r.) nowelizację przepisów, które najprawdopodobniej po raz ostatni przesunęły termin uruchomienia CRU – na dzień 1 lipca 2026 r. Jednocześnie w istotny sposób zmodyfikowano zakres informacji, które będą w tym rejestrze publikowane.

W tym dniu wejdą w życie trzy przepisy dodane do ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 1483 z późn. zm.), które regulują tę problematykę – art. 34a, art. 34b i art. 34d. Przepisy te obejmują obowiązek stosowania CRU przez wszystkie jednostki sektora finansów publicznych, a więc także przez gminy, powiaty i województwa oraz ich jednostki organizacyjne, takie jak: samorządowe zakłady budżetowe, samorządowe jednostki budżetowe czy też samorządowe instytucje kultury. Obowiązek w tym zakresie nie będzie więc dotyczyć tych samorządowych jednostek, które nie są jednostkami sektora finansów publicznych, np. spółek komunalnych.

IDEA I CEL CRU

Wprowadzenie CRU ma z założenia na celu zwiększenie przejrzystości gospodarowania środkami publicznymi oraz ujednolicenie zasad ujawniania informacji o umowach zawieranych przez podmioty publiczne. Nie sposób nie zauważyć, że dotychczas dane te albo w ogóle nie były publikowane (lecz udostępniane na wniosek w trybie dostępu do informacji publicznej), albo też były rozproszone – publikowane w BIP czy też niekiedy w prowadzonych lokalnie i nieobowiązkowo własnych rejestrach umów. Nowe rozwiązanie zakłada utworzenie i funkcjonowanie jednego ogólnokrajowego systemu teleinformatycznego, w którym informacje o umowach będą jawne, możliwe do łatwego wyszukania, a przy tym dostępne w jednolitym standardzie.
Z punktu widzenia JST istotne jest to, że obowiązek ten nie ma charakteru fakultatywnego – jest to wprost określony obowiązek ustawowy, którego realizacja została przypisana kierownikowi jednostki sektora finansów publicznych.

PODMIOT ODPOWIEDZIALNY ZA REALIZACJĘ OBOWIĄZKU

Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, że za udostępnianie i aktualizowanie informacji w CRU odpowiada kierownik jednostki. W realiach samorządowych oznacza to odpowiednio wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starostę albo marszałka województwa, a w przypadku samorządowych jednostek organizacyjnych kierownika danej jednostki. To właśnie kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za prawidłowość, kompletność i terminowość danych wprowadzanych do rejestru (o czym szerzej w dalszej części artykułu).
Warto przy tym podkreślić, że choć w praktyce czynności techniczne będą wykonywane przez wyznaczonych pracowników, to odpowiedzialność prawna – w tym zwłaszcza w zakresie ochrony danych osobowych – pozostaje po stronie kierownika jednostki i nie może być przeniesiona na inne osoby.

^{JAKIE UMOWY PODLEGAJĄ UJAWNIENIU?}

Obowiązek ujawnienia dotyczy umów, które stanowią zamówienie w rozumieniu ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz zostały zawarte w jednej z form przewidzianych przez ustawodawcę (pisemnej, dokumentowej, elektronicznej albo innej formie szczególnej, np. aktu notarialnego). Przepisy ustawy nie różnicują przy tym umów ze względu na ich wartość (ostatecznie zrezygnowano w ogóle z minimalnego poziomu wartości umowy i w CRU umieszczane będą wszystkie umowy, nawet o wartości 1 grosza), tryb udzielenia ani źródło finansowania. Oznacza to, że zarówno umowy zawierane w reżimie p.z.p., jak i zamówienia udzielane poza tą ustawą (w tzw. trybie podprogowym albo z uwagi na określone wyłączenie stosowania przepisów p.z.p.), co do zasady podlegają ujawnieniu w CRU.
Szczególną uwagę należy zwrócić na umowy zawierane „na rzecz” jednostki sektora finansów publicznych. W przypadku gdy umowa została zawarta na rzecz jednostki sektora finansów publicznych, obowiązki w zakresie ujawniania danych w CRU wykonuje kierownik jednostki, na rzecz której zawarto tę umowę. Również jeżeli umowa została zawarta przez organ władzy publicznej lub na rzecz tego organu, to obowiązek ujawnienia informacji spoczywa na kierowniku jednostki obsługującej ten organ. Podobnie jest w przypadku umów zawieranych na rzecz kilku jednostek jednocześnie – każda z nich odpowiada za ujawnienie informacji w zakresie, w jakim umowa jej dotyczy.

WYŁĄCZENIA Z OBOWIĄZKU UJAWNIANIA

Ustawodawca przewidział szereg wyłączeń, które w praktyce będą miały niezwykle istotne znaczenie, także dla JST. Nie wszystkie bowiem umowy muszą, a nawet mogą być ujawniane w CRU. Dotyczy to w szczególności umów objętych wyłączeniami przewidzianymi w Prawie zamówień publicznych, umów związanych z obronnością i bezpieczeństwem, a także takich, których ujawnienie mogłoby zagrozić interesom państwa lub bezpieczeństwu infrastruktury krytycznej. W CRU nie będą udostępnianie także umowy o pracę.
Niezależnie od tego w CRU nie ujawnia się informacji, do których dostęp podlega ograniczeniu na podstawie przepisów o dostępie do informacji publicznej, w tym ze względu na ochronę prywatności osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. W takich przypadkach ustawodawca wymaga jednak, aby w CRU wskazać podstawę prawną wyłączenia jawności oraz organ lub osobę, która tej decyzji dokonała. Nie jest zatem dopuszczalne całkowite „pominięcie” umowy bez śladu w CRU, jeżeli jedyną przeszkodą jest ograniczenie jawności określonych informacji (nie umowy!). Innymi słowy ograniczenia z ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wyłączają obowiązku ujawnienia samej umowy w CRU, lecz jedynie informacji z tej umowy, które takim ograniczeniom podlegają.

ZAKRES UJAWNIANYCH DANYCH

Ustawodawca określa minimalny zakres informacji, które muszą zostać udostępnione w CRU. Obejmuje on podstawowe dane identyfikujące umowę, takie jak:

numer umowy – o ile taki numer nadano;
datę zawarcia umowy;
okres, na jaki umowa została zawarta;
oznaczenie stron umowy;
wskazanie przedmiotu umowy;
wartość umowy;
wskazanie, czy umowa jest finansowana ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2-3 u.f.p., tj. środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub innych źródeł zagranicznych;
status umowy i dzień zakończenia obowiązywania umowy;
podstawę prawną nieudostępnienia informacji o umowie oraz organ lub osobę, które dokonały wyłączenia jawności danej informacji – w przypadku, o którym mowa powyżej;
podstawę dokonania aktualizacji informacji określonych w pkt 1–9, o ile dokonano takiej aktualizacji.

Rejestr ma również odzwierciedlać wszystkie dokonywane modyfikacje danej umowy (w szczególności więc ich aneksowanie) – stąd obowiązek aktualizowania informacji o jej statusie, zmianach czy zakończeniu obowiązywania. Przepisy dopuszczają przy tym możliwość ujawniania dodatkowych informacji, pod warunkiem, że nie stanowią one danych osobowych.

TERMINY I AKTUALIZACJA DANYCH

Informacje o umowie powinny zostać wprowadzone do CRU bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia jej zawarcia. Ten sam termin obowiązuje w przypadku każdej zmiany danych dotyczących umowy, na przykład aneksu lub rozwiązania umowy. Ustawodawca przewiduje przy tym jedynie jeden wyjątek od tej zasady – do biegu terminu nie wlicza się dni, w których system teleinformatyczny był niedostępny z powodu awarii ogłoszonej przez Ministra Finansów.

SYSTEM TELEINFORMATYCZNY I ROLE ADMINISTRACYJNE

CRU funkcjonuje w systemie teleinformatycznym zapewnianym przez Ministra Finansów. Minister odpowiada za jego techniczne utrzymanie, informowanie o awariach oraz określenie warunków korzystania z systemu. Jednocześnie pełni on rolę administratora danych użytkowników kont.
Kierownik jednostki sektora finansów publicznych występuje natomiast o założenie konta dla jednostki, wyznacza użytkowników oraz odpowiada za dane dotyczące umów wprowadzane do systemu. To właśnie kierownik jednostki jest administratorem danych w tym zakresie i to on wykonuje obowiązki wynikające z przepisów o ochronie danych osobowych.

JAWNOŚĆ I USUWANIE DANYCH

Centralny Rejestr Umów jest jawny i dostępny publicznie. Informacje w nim zawarte mogą być wyszukiwane i wykorzystywane jako informacje sektora publicznego do ponownego wykorzystywania, nieodpłatnie i na zasadach określonych przez Ministra Finansów. Dane dotyczące umów nie są jednak przechowywane bezterminowo
– po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym umowa przestała obowiązywać, informacje o niej są usuwane z rejestru.

ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE I ZNACZENIE PRAKTYCZNE

Art. 34d u.f.p. przewiduje wydanie przez Ministra Finansów rozporządzenia, które doprecyzuje wiele kluczowych kwestii praktycznych, w tym sposób ustalania wartości umowy, szczegółowy zakres ujawnianych danych, rodzaje kont użytkowników oraz zasady uwierzytelniania. Dla jednostek samorządu terytorialnego będzie to akt o fundamentalnym znaczeniu, determinujący codzienną obsługę Centralnego Rejestru Umów.

PODSUMOWANIE

Wejście w życie przepisów o Centralnym Rejestrze Umów oznacza istotną zmianę w sposobie realizacji zasady jawności finansów publicznych. Dla JST jest to obowiązek wymagający nie tylko technicznego dostępu do systemu, lecz także przemyślenia wewnętrznych procedur, podziału ról oraz odpowiedniego przygotowania pracowników. Prawidłowe wdrożenie nowych regulacji pozwoli ograniczyć ryzyko błędów, zapewnić terminowość działań i uniknąć negatywnych konsekwencji prawnych.

Mateusz Karciarz

prawnik w Kancelarii Radców Prawnych
Zygmunt Jerzmanowski i Wspólnicy
sp.k. w Poznaniu

SPIS TREŚCI

Wójt, burmistrz, prezydent i starosta również mogą być w PPK!

Czy osoby pełniące funkcje publiczne, takie jak: wójt, burmistrz, prezydent miasta czy starosta, mogą oszczędzać w Pracowniczych Planach Kapitałowych? Tak – mogą. I co ważne: na takich samych zasadach jak inni pracownicy. Jak to wygląda w praktyce?

Przepisy nie wprowadzają żadnych ograniczeń w zakresie finansowania wpłat do PPK dla pracowników samorządowych. Ustawy regulujące wynagrodzenia w samorządach nie zakazują ani nie ograniczają wpłat do PPK, nawet jeśli wynagrodzenie jest ustalone na maksymalnym poziomie.

CO MÓWI PRAWO?

W ustawie o pracownikach samorządowych nie ma ograniczeń, takich jak te zawarte w ustawie o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (tzw. ustawa kominowa) oraz w ustawie o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. W przepisach ustawy o pracownikach samorządowych oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia nie ma mowy o wpłatach do PPK. Ustalenie przez radę powiatu wynagrodzenia starosty (i analogicznie innych przedstawicieli organów wykonawczych) na maksymalnym dopuszczalnym poziomie nie stoi więc na przeszkodzie finansowaniu przez pracodawcę wpłat do PPK za tego pracownika. Co więcej, jeśli wybrany włodarz nie przekroczył 55. roku życia, powinien zostać zapisany do Pracowniczych Planów Kapitałowych automatycznie. Tylko pisemna rezygnacja zwalnia pracodawcę z tego obowiązku. Osoby między 55. a 70. rokiem życia przystępują natomiast do PPK na własny wniosek.

CO TO OZNACZA W PRAKTYCE?

Jeśli wójt, burmistrz prezydent miasta czy starosta zechce być uczestnikiem PPK, to:

pracodawca ma obowiązek naliczać i przekazywać wpłaty do PPK,
odbywa się to na tych samych zasadach,
co w przypadku innych pracowników.

ILE WYNOSZĄ WPŁATY DO PPK?

Uczestnik PPK, czyli pracownik, wpłaca 2% swojego wynagrodzenia. To wpłata podstawowa i jeśli chce, może ją dobrowolnie zwiększyć, ale o maksymalnie 2%. Łączna wpłata pracownika wynosi więc maksymalnie 4%. Natomiast pracodawca finansuje wpłatę podstawową (obowiązkową) w wysokości 1,5% wynagrodzenia pracownika. Ma możliwość wpłaty dodatkowej (dobrowolnej) w wysokości 2,5%, co razem daje maksymalną wpłatę pracodawcy na poziomie 4%. W wersji minimum (tylko wpłaty podstawowej) na rachunek pracownika wpływa 3,5% jego miesięcznego wynagrodzenia (2% pracownik i 1,5% pracodawca). Maksymalnie może to być nawet 8% (4% od pracownika i 4% od pracodawcy).
Wpłaty są naliczane przy wypłacie wynagrodzenia i przekazywane do instytucji finansowej najpóźniej do 15. dnia kolejnego miesiąca. Dodatkowo po 3 miesiącach oszczędzający otrzymuje wpłatę powitalną od państwa (250 zł), a co roku, po spełnieniu warunków, 240 zł dopłaty rocznej.

PODSUMUJMY:

osoby pełniące funkcje publiczne mogą być uczestnikami PPK,
wysokie wynagrodzenie nie blokuje wpłat do PPK,
nie trzeba zmieniać uchwał ani przepisów lokalnych,
zasady są takie same jak dla innych pracowników.

PPK to rozwiązanie dla wszystkich zatrudnionych – również dla tych, którzy pełnią ważne funkcje publiczne i chcą budować dodatkowe oszczędności na przyszłość.

SPIS TREŚCI

Przegląd legislacyjny

AKTUALNOŚCI / PRZEGLĄD LEGISLACYJNY - SAS 1 / 2026

PLANOWANIE PRZESTRZENNE

27 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z dnia 12 stycznia 2026 r., poz. 24).

Kluczową zmianą jest dodanie do art. 37ed ustawy z 2003 r. nowych ustępów 12–14, które upoważniają radę gminy do określania w formie uchwały zasad kształtowania postanowień umów urbanistycznych, stanowiących integralny element procedury przygotowywania ZPI. Uchwała ta ma charakter aktu prawa miejscowego i obejmuje wszystkie umowy urbanistyczne zawierane przez gminę, co ma służyć ujednoliceniu standardów prowadzenia negocjacji z inwestorami oraz zwiększeniu przejrzystości procesu. Jednocześnie nowelizacja dopuszcza różnicowanie zasad określania takich postanowień z uwzględnieniem rodzaju lub parametrów inwestycji głównej, co umożliwia gminom elastyczne reagowanie na zróżnicowane uwarunkowania przestrzenne i inwestycyjne.

PRAWO PRACY

27 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z dnia 12 stycznia 2026 r., poz. 25).

Głównym założeniem jest odejście od sztywnego wymogu dokonywania wielu czynności „na piśmie” i umożliwienie pracownikom oraz pracodawcom wyboru pomiędzy postacią papierową a elektroniczną. Zmiana ta obejmuje liczne przepisy, w tym dotyczące przekazywania informacji o monitoringu, konsultacji zamiaru wypowiedzenia z organizacją związkową, składania wniosków o urlop bezpłatny, o udzielenie czasu wolnego za nadgodziny czy wniosków związanych z elastycznymi formami organizacji pracy. Ważnym elementem nowelizacji jest także doprecyzowanie terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych doprecyzowano natomiast zasady reprezentacji pracowników: regulaminy mają być uzgadniane z co najmniej dwoma pracownikami wybranymi przez załogę, zamiast dotychczasowego jednego.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE

13 kwietnia 2026 r. wejdą w życie przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z dnia 12 stycznia 2026 r., poz. 26).

Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest rozszerzenie definicji osoby wykonującej samodzielny zawód medyczny poprzez dodanie do katalogu fizjoterapeutów oraz pielęgniarek i pielęgniarzy wykonujących zawód w oparciu o obowiązujące ustawy szczególne. Dzięki temu zapewniono jednoznaczne ujęcie tych grup jako podmiotów podlegających systemowi ubezpieczeń społecznych. Istotnym zakresem zmian objęto również zadania ZUS-u, w tym doprecyzowanie czynności lekarzy orzeczników oraz osób wykonujących zawody medyczne w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń, kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy oraz popularyzacji wiedzy o zabezpieczeniu społecznym. Nowelizacja obejmuje także liczne dostosowania w ponad 20 ustawach sektorowych, m.in. dotyczących świadczeń emerytalnych służb mundurowych, rehabilitacji osób niepełnosprawnych, pomocy społecznej czy ubezpieczenia wypadkowego, co ma na celu ujednolicenie i usprawnienie funkcjonowania całego systemu.

SPIS TREŚCI

Opodatkowanie biogazowni rolniczych

AKTUALNOŚCI / PROJEKTY SAS 1 / 2026

20 stycznia 2026 r. do pierwszego czytania w Sejmie skierowany został poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (druk sejmowy nr 2168).

Projekt zmienia zasady opodatkowania biogazowni rolniczych, uznając je za integralną część gospodarstwa rolnego. Proponowane przepisy odpowiadają na rosnącą rolę stabilnych odnawialnych źródeł energii, w której biogaz rolniczy jest szczególnie istotny ze względu na lokalną dostępność substratów oraz możliwość zapewnienia energii i ciepła na obszarach wiejskich. Projekt rozszerza zwolnienie w podatku od nieruchomości na grunty, budynki i urządzenia stanowiące zorganizowaną całość gospodarczą biogazowni rolniczej, z wyjątkiem zbiorników na nawozy organiczne, które pozostają niezależnym elementem gospodarstwa. Może to zmniejszyć wpływy JST z podatków lokalnych, lecz ma przynieść korzyści w postaci rozwoju lokalnej przedsiębiorczości, tworzenia miejsc pracy oraz większej atrakcyjności i niezależności energetycznej terenów wiejskich.

SPIS TREŚCI

Dochody JST

AKTUALNOŚCI | PROJEKTY - SAS 1 / 2026

8 stycznia 2026 r. wniesiony został do Sejmu poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (druk sejmowy nr 2198).

Po pierwsze: zmienia się katalog wag używanych do wyliczania potrzeb ekologicznych: dla parków narodowych z 2,0 do 2,4, dla rezerwatów przyrody z 1,0 do 1,6, a dla parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu, na których ustanowiono co najmniej pięć zakazów, z 0,3 do 0,25; jednocześnie uchylona zostaje waga 0,1 przewidziana dla obszarów z co najmniej jednym zakazem. Według uzasadnienia obniży to łączną wartość wyliczonych potrzeb ekologicznych o ok. 95 mln zł rocznie.
Po drugie: w gminach, gdzie powierzchnia parków narodowych przekracza 100 ha, kwota korekty z tytułu zamożności ma być pomniejszana o wyliczone potrzeby ekologiczne, co według projektodawców zwiększy dochody tych gmin i skompensuje ograniczenia rozwojowe związane z ochroną przyrody; szacowany skutek to wzrost wydatków budżetu państwa o 80 mln zł rocznie, równoważący efekt zmian wag, co czyni projekt neutralnym fiskalnie.
Po trzecie: w latach 2025–2026 utrzymuje się wydzieloną rezerwę 40 mln zł rocznie dla gmin, na których utworzono lub powiększono park narodowy – środki mają być dzielone do końca II kwartału, aby uniknąć późnych wypłat z 2025 r. utrudniających wykonanie budżetu. Celem projektu jest stworzenie realnych zachęt do tworzenia i rozszerzania form ochrony przyrody, przy zachowaniu poczucia solidarności kosztów na poziomie ogólnokrajowym; wejście w życie przewidziano na 1 stycznia 2027 r., z wyjątkiem przepisów o rezerwie, które wejdą po 14 dniach od ogłoszenia.

SPIS TREŚCI

Podatek od psów do likwidacji

AKTUALNOŚCI / PROJEKTY SAS 1 / 2026

8 stycznia 2026 r. wpłynął do Sejmu poselski projekt ustawy o zmianie ustawy
o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (druk sejmowy nr 2197).

Istotą projektu jest likwidacja opłaty od posiadania psów. W części dotyczącej danin lokalnych przewidziano uchylenie w art. 1 pkt 7, całego art. 18a oraz w art. 19 pkt 1 lit. f ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, co usuwa z systemu prawnego podstawę do poboru tej opłaty przez gminy. Równolegle projekt usuwa odesłania do tej opłaty w ustawie o dochodach JST, poprzez skreślenie art. 4 pkt 3 lit. e oraz art. 5 pkt 3 lit. e, tak aby konstrukcja dochodów jednostek samorządu pozostała spójna po zmianie. Wejście w życie przewidziano na 1 stycznia 2027 r. W uzasadnieniu wskazano, że opłata od psa ma marginalne znaczenie fiskalne i jest nieefektywna kosztowo. Zniesienie opłaty ma zatem uprościć system danin publicznych, ograniczyć obciążenia administracyjne po stronie gmin i poprawić przejrzystość przepisów oraz wzmocnić zaufanie obywateli do władz.

SPIS TREŚCI

SPIS TREŚCI - 1/2026

AKTUALNOŚCI / PROJEKTY

Podatek od psów do likwidacji
Dochody JST
Opodatkowanie biogazowni rolniczych

PRZEGLĄD LEGISLACYJNY

ANALIZY I KOMENTARZE

E-Doręczenia podstawowym sposobem komunikacji online z organem po 1 stycznia 2026 r.
Centralny Rejestr Umów już od 1 lipca 2026 r.
Obowiązki JST w zakresie MDR na tle planowanej nowelizacji Ordynacji podatkowej
Niedofinansowanie zadań zleconych – stały problem gmin, powiatów i województw
Czy szkoły niepubliczne faktycznie potrzebują stałej obsługi prawnej?
Wójt, burmistrz, prezydent i starosta również mogą być w PPK!

STREFA OBRONY CYWILNEJ I OCHRONY LUDNOŚCI

Ewaluacja wdrażania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej
Za bezpieczeństwo państwa odpowiada każdy obywatel
Podsumowanie działań Gotowi.org z 2025 r.
Relacja z targów Protega 2025
Wypadek w urzędzie! Co robić, nim przyjedzie pogotowie ratunkowe?
Niezbędny sprzęt ratunkowy do udzielania pierwszej pomocy w urzędzie – cz.1
O co pytacie podczas szkoleń z budowy odporności