Kompetencje w zakresie AI jako obowiązek urzędu
Kompetencje w zakresie AI jako obowiązek urzędu
CYFRYZACJA I AI W SAMORZĄDACH - SAS 5 / 2026
Rozporządzenie 2024/1689 nakłada na urzędy, jako podmioty stosujące systemy AI, obowiązek dbania o kompetencje personelu. Rozporządzenie zmieniające 2026/1744 złagodziło ten obowiązek od 27 lipca 2026 r. Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji weszła w życie 11 sierpnia 2026 r., tworząc krajowy organ nadzoru. Jego uprawnienia kontrolne i kary ruszają dopiero 28 października 2026 r.
Podmiot stosujący i obowiązek kompetencji
Artykuł 3 punkt 4 definiuje „podmiot stosujący” jako „osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, agencję lub inny podmiot, które wykorzystują system AI, nad którym sprawują kontrolę (…)”. Gmina, powiat i województwo spełniają tę definicję, gdy pracownik sięga po model językowy w ramach obowiązków służbowych.
Artykuł 4, zmieniony rozporządzeniem 2026/1744, stanowi: „Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki, które wspierają rozwój kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu (…)”. Przepis dodaje, że „taki obowiązek nie oznacza, iż dostawcy lub podmioty mają zapewniać osiągnięcie określonego poziomu kompetencji w zakresie AI przez poszczególne osoby”. Obowiązuje od 2 lutego 2025 r., w tym nowym brzmieniu od 27 lipca 2026 r. Artykuł 99 nie wymienia artykułu 4 wśród naruszeń zagrożonych karą administracyjną. Zaniedbanie kompetencji nie grozi dziś karą z rozporządzenia.
Krajowy nadzór oraz sankcje
Ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, ogłoszona 27 lipca 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1003), tworzy Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (artykuł 125 ust. 1), której status organu nadzoru rynku nadaje artykuł 5. Przewodniczącego Sejm powołuje w terminie 2 miesięcy od wejścia ustawy w życie (artykuł 125 ust. 2).
Ustawa weszła w życie 11 sierpnia 2026 r., po upływie 14 dni od ogłoszenia (artykuł 127). Przepisy o kontroli, postępowaniu, karach i zmianach w ustawach, rozdziały 3–5, 8 i 9 oraz artykuły 8–18, wchodzą w życie 28 października 2026 r., po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia.
Kalendarz stosowania przepisów
Zakaz z artykułu 5 ust. 1 lit. c obejmuje scoring społeczny, który prowadzi do „krzywdzącego (...) traktowania (...), które jest (...) nieproporcjonalne do ich zachowania społecznego”, i obowiązuje od 2 lutego 2025 roku (artykuł 113 lit. a). Urząd nie może więc oceniać mieszkańców według zachowania społecznego, jeśli prowadzi to do takiego traktowania.
Po zmianie z rozporządzenia 2026/1744 obowiązki dla załącznika III ruszają 2 grudnia 2027 r., a dla załącznika I od 2 sierpnia 2028 r. Załącznik III obejmuje w punkcie 5 systemy przeznaczone dla organów publicznych: „w celu oceny kwalifikowalności osób fizycznych do podstawowych świadczeń i usług publicznych (…)”.
Zadania urzędu tej jesieni
Urząd nie musi czekać, by wypełnić obowiązek z artykułu 4. Sekretarz gminy albo kierownik referatu informatyki może już dziś sporządzić spis narzędzi AI używanych w urzędzie, także z prywatnych kont, oraz zasady korzystania rozróżniające dane jawne, wewnętrzne i osobowe.
Szkolenie personelu z listą obecności i programem nie wynika z przepisu. Rozporządzenie nie nakazuje certyfikatu ani ewidencji. Dokumentacja dowodzi staranności przy obowiązku z artykułu 4. Jedna wskazana osoba odpowiada za spis narzędzi, zasady i szkolenia i jest adresatem pytań przy kontroli.
dr Paweł Kowalski
radca prawny
Prezes Zarządu LuminAI sp. z o.o.
Pełnomocnik Prezesa KIRP ds. nowych technologii
