Ransomware uderza w samorządy. Jak być krok przed cyberprzestępcami?
CYFRYZACJA I AI W SAMORZĄDACH - SAS 4 / 2026
Jeszcze kilka lat temu cyberatak kojarzył się głównie z utratą danych. Dziś może oznaczać zatrzymanie pracy urzędu, problemy dla mieszkańców i kryzys zaufania do administracji. O tym, dlaczego tradycyjne podejście do ochrony przestaje wystarczać i jak nowoczesne technologie pomagają zatrzymać ransomware, zanim sparaliżuje urząd, rozmawiamy ze Stanisławem Pokhylko – prezesem Oberig IT, dystrybutora rozwiązań z zakresu cyberbezpieczeństwa.
Samorządy coraz częściej stają się celem cyberprzestępców. Dlaczego ransomware jest dziś jednym z największych zagrożeń dla administracji publicznej?
– Samorządy są atrakcyjnym celem dla cyberprzestępców, ponieważ odpowiadają za funkcjonowanie kluczowych usług publicznych, przetwarzają duże ilości wrażliwych danych i opierają swoją działalność na rozbudowanych systemach informatycznych. Dla przestępców oznacza to możliwość osiągnięcia różnych celów – od wymuszenia okupu, przez kradzież i sprzedaż danych, po zakłócenie działania urzędu czy działania o charakterze szpiegowskim. Ataki ransomware na polskie firmy i instytucje wciąż rosną. Według raportu ESET Threat1 w 2024 r. Polska plasowała się na 13. pozycji na świecie, w 2025 r. awansowała na 7. miejsce, a najnowsze dane z 2026 r. stawiają nasz kraj na drastycznym 3. miejscu globalnie w kategorii detekcji ransomware. Jednocześnie ransomware bardzo się zmienił. Dziś nie są to przypadkowe ataki, lecz dobrze zaplanowane operacje. Napastnicy najpierw rozpoznają środowisko IT, zdobywają dostęp do systemów, podnoszą swoje uprawnienia i często przez długi czas pozostają niezauważeni. W tym czasie mogą wykraść dane, a dopiero na końcu zaszyfrować systemy, aby zmaksymalizować presję na ofiarę. Dlatego ransomware nie jest już wyłącznie problemem działu IT. Skuteczny atak może sparaliżować funkcjonowanie urzędu, ograniczyć dostęp mieszkańców do usług publicznych, spowodować wyciek danych i wymusić uruchomienie procedur kryzysowych. W praktyce oznacza to konsekwencje organizacyjne, finansowe i wizerunkowe, które odczuwają zarówno urząd, jak i mieszkańcy.
Co powiedziałby Pan włodarzowi, który uważa, że jego urząd jest zbyt mały, aby stać się celem?
– Dziś wielkość organizacji nie ma większego znaczenia. Cyberprzestępcy nie wybierają ofiar według liczby mieszkańców czy budżetu – szukają luk w zabezpieczeniach, błędnych konfiguracji i podatnych systemów. Każdy samorząd przetwarza dane i świadczy usługi, których zablokowanie może zakłócić codzienne funkcjonowanie urzędu. To wystarczający powód, aby stać się celem.
Wiele urzędów posiada już antywirusy, systemy EDR i kopie zapasowe. Dlaczego ataki ransomware nadal są skuteczne?
– Same antywirusy, EDR czy kopie zapasowe pozostają ważnymi elementami ochrony, ale dziś często nie wystarczają. Współczesne grupy ransomware wykorzystują przejęte konta, legalne narzędzia administracyjne i techniki, które trudno wykryć klasycznymi metodami. Dlatego napastnicy mogą przygotowywać atak przez długi czas, zanim dojdzie do szyfrowania danych. Kluczowe stają się rozwiązania, które potrafią wykrywać podejrzane zachowania i zatrzymać zagrożenie jeszcze przed wystąpieniem szkód.
Na czym polega wyjątkowość podejścia Agger Labs?
– Największa szansa na zatrzymanie ataku pojawia się właśnie przed szyfrowaniem. Agger Labs koncentruje się na wykrywaniu charakterystycznych zachowań poprzedzających atak, a nie tylko na rozpoznawaniu znanych zagrożeń. Dzięki temu może przerwać proces ransomware, zanim dojdzie do szyfrowania danych. To dodatkowa warstwa ochrony, która uzupełnia istniejące zabezpieczenia i pomaga ograniczać ryzyko operacyjne.
Co wyróżnia Agger Labs na tle innych rozwiązań?
– Tak jak wspomniałem, największym wyróżnikiem Agger Labs jest podejście skoncentrowane na prewencji – zatrzymaniu ataku zanim wyrządzi szkody. Rozwiązanie może współpracować z istniejącą infrastrukturą, działać w środowiskach odizolowanych od Internetu oraz chronić starsze systemy, które nadal funkcjonują w wielu urzędach, ale często nie są już wspierane przez nowoczesne narzędzia. Agger Labs jest kompatybilny z systemami Windows od wersji 7 do 11 oraz Windows Server od 2003 do 2025, a także z systemami Linux. Istotnym wyróżnikiem jest również brak konieczności stałej wymiany sygnatur i komunikacji z chmurą, co pozwala stosować rozwiązanie także w zamkniętych sieciach. Rozwój Agger Labs zmierza ponadto w kierunku pełnego Endpoint Integrity – możliwości objęcia ochroną nie tylko samego endpointu, ale również zainstalowanych agentów EDR czy systemów backupowych. Jest to szczególnie istotne, ponieważ jednym z pierwszych celów ataku ransomware jest często wyłączenie mechanizmów ochronnych oraz usunięcie lub zaszyfrowanie kopii zapasowych. Agger Labs posiada również certyfikację SE Labs – niezależnej brytyjskiej organizacji testującej rozwiązania cyberbezpieczeństwa. To dodatkowe potwierdzenie skuteczności podejścia skoncentrowanego na ochronie przed ransomware.
Jak Agger Labs odpowiada na ograniczone budżety i zasoby kadrowe samorządów?
– Jednym z największych wyzwań jest ograniczona liczba specjalistów IT i rosnąca liczba alertów wymagających analizy. Agger Labs automatyzuje wykrywanie i blokowanie działań charakterystycznych dla ransomware, dzięki czemu odciąża zespoły IT i pozwala im skupić się na najważniejszych zadaniach. Dla samorządu oznacza to większe bezpieczeństwo oraz ograniczenie ryzyka kosztownych przestojów.
Jakich błędów samorządy powinny unikać?
– Największym błędem jest przekonanie, że jedno narzędzie zapewni pełne bezpieczeństwo. Współczesne zagrożenia wymagają podejścia wielowarstwowego – łączącego technologię, procedury, ludzi i zarządzanie ryzykiem. Same kopie zapasowe nie zastępują działań, które pozwalają zapobiec skutecznemu atakowi.
Jak przekonałby Pan włodarzy miast do zainteresowania się Agger Labs?
– Coraz więcej mówi się o zautomatyzowanych atakach prowadzonych przez agentów AI. To nie odległa wizja, lecz kierunek, w którym zmierza współczesny krajobraz cyberzagrożeń. Samorządy, które już dziś inwestują w nowoczesne rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa, będą znacznie lepiej przygotowane na nadchodzące wyzwania niż te, które podejmą działania dopiero po pierwszym incydencie. Właśnie na takim podejściu opiera się Agger Labs. Rozwiązanie pozwala nie tylko skuteczniej wykrywać potencjalne zagrożenia, ale przede wszystkim im zapobiegać – wzmacniając odporność organizacji, chroniąc ciągłość działania i dając samorządom przewagę nad cyberprzestępcami.
